¿Zer da WIFI? WIFI hitzak wireless fidelity esan nahi du eta estandar bat da.
Datu sare batekin eta/edo Internetekin banda zabaleko hari gabeko konexio bat egiteko, Wi-Fira egokitutako gailuen bidez (eramangarriak, PDA, Wi-Fi mugikorrak, etab.).
Ezin dut WIFI sarean konektatu Ondorengo pausuak emango ditugu arazoak konpondu ahal izateko:
1- Edonostia.net-eko Hotspot baten inguruan zaude eta zure ordenagailuan kablerik gabeko sarearen markatzailean edonostia.net-eko sarea aurkitu duela esan behar dizu. Ez badizu sarea automatikoki hartu eskuz bilatu beharko duzu eta honela ere aurkitzen ez badizu Wifi txartelaren konfigurazioa begiratu beharko duzu.
2- Nabigatzailea ireki eta saiatu nabigatzen. Autentifikazio orria agertuko zaizu segituan zure datuak sartzeko (kontratatu duzun kontuaren erabiltzaile izena eta gakoa).
3- Behin sisteman zure datuekin sartutakoan nabigatzen egongo zara. Nahi gabean konexioa behin eta berriro ixten bazaizu PopUp-en aurkako programarik ez duzula begiratu beharko duzu (Google edo yahoo bezalako plataformen barrak, Explorerraren azken bertsioa, etab.), hau izaten baita arazoa sortzen duena.
Zer da HotSpot bat ? WIFI (Internet kablerik gabe) sare batetara konektatzeko barne edo kanpo estaldura eremu bat da. Informa zaitez WIFI web gunean non kokatzen diren Edonostia.net-eko HotSpot-ak.
Konexioa automatikoki mozten da minutu gutxi barru, Zergatik ? Seguraski Pop-Up automtikoki histen duen programaren bat edukiko duzu instalatuta, Google, Yahoo, MSN edo antzeko menuak. WIFI sarera konektatzerakoan, desaktibatu ezazu programa hauek. GOGORATU zure konexio denbora Pop-Up baten bitartez kontrolatzen dela, eta histerakoan konexio galtzen duzu.
Non konektatu nahiteke eDonostia.net-eko WIFI sarera ? Edozein HotSpot-etan (Internet-era konektatzeko indoor/outdoor estaldura duten guneak) hirian zehar banatutak. Edozein gune munizipalean kokatu daitezke liburutegiak, parkeak, plazak, museoak, kultur etxeak, ea. Bilatu itzazu www.edonostia.net webguenaren wifi atalean.
Nola deskontatzen da konektaturik nagoen denbora guztia ? Serbitzua kontratu eta ordainketa onartzen denean, automatikoki konexioa martxan jartzen da , aukeratutako epea bukatu arte (online fakturan deskribatzen da). Tarifa jarraia da ordainketa egiten den momentutik aurrera, kontratatutako serbitzua bukatu arte.
Nola kontratatu dezaket WIFI konexioa ? eDonostia.net sareko edozein HotSpot-ean, zure WIFI erabilgailua piztu eta nabegatzen saiatzen duzunean, Ongi-etorri web orrira iritsiko zara automatikoki. Hor komeni zaizun serbitzu mota aukeratuko duzu (24 ordu, hilabet edo 4 ilabete) eta online ordaindu ere bai segurtasun osoz (SSL 128) .
Nolako ordainketa modu daude ? Ordaindu daiteke Visa, MasterCard eta Maestro txartelaren bidez, edo PayPal sistemaren bitartez (eBay)
Konektatzeko informazioa (erabiltzailea eta gakoa) ahaztu ditut. Edozein serbitzu kontratatzen duzunean, zure datuak modu desberdinetan eskeintzen dira :
- zure email kontura.
- Erosketa bukatzen duzunean gorde dezakezu faktura zure datuekin pdf-n, edo faboriotetan.
- Cookie bat sartzen da zure datuekin, nabigatzailea konexio berri bakoitzean gogora dezan (Cookie-ak aktibatuak egon behar dira).
ELZ-tik (902077800 edo email bidez info@edonostia.net) zure datuak bidaliko dira, zure NAN eta izen/abizenak emanik.
Nere WiFi-aren konfigurazioa egiaztatzen ? Baieztatu ezazu:
- TCP/IP ezaugarrietan jarri " IP helbidea automatikoa (DHCP)"
- Ordenagailuaren Interneterako irteera, DialUp bidez automatikoki konfiguratuta ez izatea.
- Erabili SSID "edonostia.net".
- Desaktibatu WEP enkriptazioa.
¿Zer dira Edonostia.net Zentruak? Teknologia Berrien Zentroen Sarea da. Zentro horiek hiriko auzoetan jarri dira, eta horien helburua herritarrei Teknologi berriak erabiltzeko aukera ematea eta teknologia horien erabilerari buruzko sentsibilizazio lana egitea da, Haustura Digitalik gerta ez dadin. Herritarren alfabetatze digitalari esker, herritarrek aro digital berrian trebatzeko eta on line zerbitzuez baliatzeko aukera izango dute.
Zenbat ikastaro egin ditzaket? Edonostia.net-eko erabiltzaileak nahi dituen ikastaro guztiak egin ditzazke. Ikastaro bakoitza ezin da hiru aldiz baino gehiago errepikatu.
Zenbat balio dute ikastaroak? Edonostia.net-ek eskeintzen dituen lantegi eta kurtso gehienak doakoak dira.
Nola eman dezaket izena ikastaroetan? Izen emateko hiru modu daude:
1. On-line zerbitzuaren bidez: Edonostia.net-eko erabiltzailea baldin bazara sartu
gure web orrian, www.edonostia.net, eta ikastaroentzako izen ematea bete
ezazu.
2. ELZ-ko 902 077 800 telefonora deitzen (Erabiltzaileen Laguntza Zentroa)
3. Edozein zentrora joan inskripzioa egiteko.
a. Edonostia.net Larratxo: Larratxo Pasalekua, 55
b. Edonostia.net Loiola: Aralar Mendatea, 17
d. Edonostia.net Larrotxene: Intxaurrondo, 57
e. Goikoa Jauregian: Ijentea 6
Edonostia.net Larratxo zentrora joateko ze autobusa hartu behar dut? Edonostia.net Larratxo zentrora joateko 13, 24, 27, 33 eta/edo 38 autobusak hartu ditzakezu.
Edonostia.net Larrotxene zentrora joateko ze autobusa hartu behar dut? Edonostia.net Larrotxene zentrora joateko 13, 14 eta/edo 24 autobusak hartu ditzakezu.
Edonostia.net Loiola zentrora joateko ze autobusa hartu behar dut? Edonostia.net Loiola zentrora joateko 26 eta/edo 27 autobusak hartu ditzakezu.
Edonostia.net zentrotan posible da eskaneatzea? Bai. Zentroek zerbitzu hau eskeintzen dute, baino lehedabizi erreserba bat egin behar da Info-n.
Zenbat denbora egon naiteke Autoerabilerako Gelan nabigatzen Ordu bat egunero.
Zer egin behar da Edonostia.net-en izena emateko? Edonostia.net-en izena emateko bi aukera daude:
1.- Edozein zentrora joan behar da NAN-arekin .
Edonostia.net Larratxo: Larratxo pasealekua, 55
Edonostia.net Larrotxene: Intxaurrondo, 57
Edonostia.net Loiola: Sierra de Aralar, 17
Goikoa Jauregia: Igentea, 6. Front office.
2.- On-line aurreinskripzioa: www.edonostia.net web orrialdean edota Erabiltzaileen Laguntza Zentroarekin harremanetan jarriz , nahiz 902 077 800 telefono-zenbakiaren bitartez, nahiz info@edonostia.net-era korreo baten bitartez. Korreo honetan erabiltzaile-inskripzioa eskatu behar da.
Ze motatako ikastaro eskeintzen du Edonostia.net-ek? Edonostia.net zentroak eskeintzen dituen ikastaroak Teknologia Berrietan oinarritutak daude. Ikastaroak maila guztietakoak dira eta hiritar guztiontzako irekiak.
Ikastaro bat bukatu eta gero, ziurtagiririk lortzen da? Bai, lantegiko asistentzia ziurtagiria lortu daiteke, ezinbestekoa izanik %80-ra etortzea. Agiri Ofiziala bat nahi izanez gero ECDL ziurtagiria lortzea gomendatzen da.
Ikastaroak programazioz programazio errepikatzen al dira? Ikastaro batzu programazioro errepikatzen dira baino ez guztiak. Aktibitate plangintza berriak ateratzen direnean, ikastaro berriak antolatzen ditugu.
Autoerabilerako gelan posible al da Disketetan edo CD'tan grabatzea? Bai. Edonostia.net-ek grabatzeko zerbitzua eskeintzen du bere erabiltzaileei. GRabatzeko unitateak erabiltzeiko derrigorrezkoa da NAN Info-n uztea depositu moduan.
Zer eduki behar dut kontuan ordenagailu berri bat erosteko onduan? Ordenagailu berri bat erosteko orduan ezaugarri ezberdinak eduki behar ditugu kontutan. Hasieratik pentsatu beharreko ordenagailua markakoa edo klonikoa nahi dugun hautatzea izango da, baita ze erabilera emango diogun finkatzea.
Ordenagailuak urtetan iraun dezan eta ez dezagun berri baten beharrik izan epe laburrean, elementu ezberdin hauek izan beharko ditugu kontutan: RAM memoria, mikroprozesagailua, plaka basea, disko gogorra eta monitorea.
Zer da hobea, markako ordenagailua edota klonikoa? Ordenagailu berri bat erostera goazenean kontutan eduki behar dugu bi ordenagailu mota daudela. Alde batetik markako ordenagailuak ditugu, non beren alde ona den lantalde garrantzitsua dutela atzetik eta leku askotan aurki dezakegula beraien laguntza, hara non telefono bidezko laguntza. Bestalde klonikoak ditugu, non hauen abantaila nagusiena beren prezioa den, bai erosterakoan eta baita ondoren berritzerakoan ere. Handitzeko edo berrikuntzak sartzerako orduan errazagoak dira, honetarako prestatuago baitaude.
Ordenagailu baten erosketa. Ze erabilera emango diogu? Ordenagailu berri bat erosterakoan begiratu beharreko gauza nagusietako bat emango diogun erabilera izango da, honela ordenagailua aplikazio ofimatikoak erabiltzeko (eskutitzak, idatziak, kalkulu orriak…), noizean behin interneten nabigatzeko edo gure posta elektronikoa bisitatzeko erabili behar badugu ordenagailu basiko batekin nahikoa izango dugu. Bestalde gure ordenagailua grafikoekin lan egiteko, merkatuan daude azken jokoekin jolasteko, interneten asko nabigatzeko edo interneteko orri interaktiboetan biltzeko erabili behar badugu gure ordenagailuak potentzia gehiago beharko du. Hala ere, beti ere gomendagarria da aditu baten aholkuak jasotzea
Zenbat denbora pasako da nik beste ordenagailu berria bat erori arte? Ordenagailu bat erosterakoan ez dugu gaur egungo beharrak soilik aseko dituen ordenagailu sinple bat erosi behar, beti ere luzera begiratu behar dugu. Honetarako erosteko orduan memoria RAM-a , prozesagailua eta disko gogorra begiratu beharko ditugu, orduan eta kantitate handiagokoak orduan eta urte gehiagorako. Bestalde monitorea eta CD edo DVDko irakurle eta grabatzaileak kontutan izan beharko ditugu.
Garrantzitsua al da RAM memoria? RAM memoria ordenagailuak momenturo datuak gordetzen dituen lekua da. RAM memoriaren eta beste memorien (disketeak, cdak…) arteko ezberdintasun nagusia abiadura da, RAM memoria askoz ere azkarragoa baita, bestalde RAM memoria ordenagailua itzaltzen dugun bakoitzean ezabatzen da eta besteak berriz ez. Honegatik gure ordenagailuak orduan eta RAM memoria gehiago hobe, gure ordenagailuaren lan orokorra hobetuko du eta era nabarmenean.
Zer da plaka basea eta zein aukeratu? Plaka basea ordenagailuko elementu printzipala da eta bertan konektatzen dira ordenagailu bateko elementu ezberdinak. Garrantzitsua da eguneratu ahal izatea gure ordenagailua ondorenean zaharkitua gera ez dadin, honegatik gomendagarria da prozesagailu azkarragoekin eguneratu ahalko den plaka erostea, baita memoria gehiago eta txartel grafikoa edo beste elementuak eguneratzen utziko diguna. Honela aldaketak egin nahi baditugu ez dugu ordenagailu berria erosi beharko, bertan sartzeko elementu ezberdinak baizik. Gaur egungo plaka askotan barneratuak datoz soinu eta irudi txartelak, edota modem edo sare txartelak.
Zer da mikroprozesagailua eta zergatik da garrantzitsua? Mikroprozesagailua ordenagailuaren "garuna" da, zatirik garrantzitsuena da, berak kontrolatzen baitu ordenagailuaren funtzionamendua eta berak egiten baititu kalkulu guztiak. Segundoko egin ahal duen kalkuluaren arabera egongo da ordenagailuaren abiadura, hau Megahertziotan (Mhz) eta Gigahertziotan (Ghz) neurtzen da (1 Ghz= 1000 Mhz). Orduan eta prozesagailu azkarragoa orduan eta hobea izango da ordenagailuaren errendimendua eta aplikazio konplexuagoak erabiltzeko gai izango da, baina prezioak ere azkartasunaren arabera igotzen dira.
Zein abantaila edo desabantaila ditu soinu, bideo, modem edo sare txartelak plaka basearen barne? Gaur egun orduan eta normalagoa da plaka base modernoek bere barne edukitzea soinu,bideo, modem edo sare txartelak. Aukera hau gomendagarria da ordenagailua gauza sinpletarako erabiltzen bada, honek konpatibilitatea hobetzen, prezioa murrizten eta aldaketentzat erraztasuna ematen baitugu (beti ere gure ordenagailuaren barruan leku gehiago dugu aldaketak era errazagoan egiteko). Bestalde ordenagailua lan grafikoetarako edo joko konplexuetarako erabiltzen badugu gomendagarria da kalitate gehiagoko bideo txartel independiente bat edukitzea.
Zein disko gogor aukeratu? Disko gogorra gure datuak eta erabiltzen ditugun programen datuak gordetzeko lekua da. Begiratu beharreko datu nagusia bere tamaina da, kontutan izanik orduan eta handiago izanik prezioa ere garestiagoa izango dela. Bi motatako disko gogorrak ditugu IDE motakoak edo SCSI motakoak. SCSI motakoak aukera gehiago ematen dizkigute, baina erabilera normalerako IDE motakoak gomendatzen dira, merkeagoak direlako eta SCSI motakoen aukera antzekoak dituztelako.
Ze pantaila aukeratu? Garrantzitsua da pantaila ondo hautatzea, dudarik gabe gure osasunean gehien eragin dezakeen zatia baita (bistarekin arazoak edo buruko minak). Kontutan izan beharreko gauzetako bat pantailaren tamaina izango da, eskatu beharreko gutxienekoa 15 bulkadetakoa da, baina hala ere 17"koa da tamaina bikaina. Irudiekin edo detaile askoko gauzekin ibili behar badugu 21” takoa gomendatzen da. Gaur egun bi pantaila mota daude, CRT (irudi tuboduna) motakoak eta TFT (pantaila laua) motakoak. CRT erakoak merkeagoak dira baina TFT motakoek leku gutxiago behar dutenez bikainak dira leku txikietarako. Gure aukera CRTen aldekoa bada begiratu beharrekoa beste atal bat pantaila uneratzearena da (Hertzioetan neurtua), ez dugu inoiz 75etik berako balioa duen pantailarik erosiko, honela buruko min batzuk aldenduko ditugu eta gure begiek eskertuko digute.
Ze inprimagailu mota aurki ditzakegu merkatuan eta zein hautatu? Gure erabileraren araberako inprimagailu bat hautatzea behar beharrezkoa da, ordenagailuan egiten dugun lanaren zati handi batek paperean inprimatuta amaitzen baitu.
Gaur egun lau inprimagailu mota daude erabiltzen duten teknologiaren arabera sailkatuak: matrizialak (teknologia zaharrekoak dira eta orduan eta gutxiago erabiltzen dira, soinu asko egiten dute eta kalitate txarreko inprimaketa egiten dute); laserrak (enpresetarako erabiliak batez ere, azkarrak, isilak eta kalitate onekoak baitira. Baina garestiak dira.); termikoak (argazkien inprimaketara espezializatuak daude bere inprimaketa kalitate handiagatik, baina oso garestiak dira.) eta azkenik tinta injekziokoak (hauek dira erabilienak merkeak baitira eta hauetako batzuk argazkientzat kalitate ona eskaintzen baitute). Hala ere kasu guztietan errekargen prezioak begiratu beharko ditugu.
Zer eduki behar dugu kontutan tinta injekzioko inpresora bat erosterakoan? Tinta injekziozko inprimagailu bat erosterako orduan honako datuak izan beharko ditugu kontutan: erresoluzioa, honen baitan egongo baita inprimatzen dugunaren kalitatea. Hau pulgada puntutan neurtzen da (ppp), eta orduan eta gehiago, kalitate hobea. Barne memoria, gomendagarriena 2 Mb-ekoa izanik. Konexioak, jakin behar baitugu portu paralelo edo Usb bidez konektatu behar dugun. Kontsumibleak, hauen prezioak begiratu beharko ditugu erosi aurretik, bestalde gomendagarria da tinta beltzezko edo kolorezko kartutxoak aparte dituen inprimagailu bat aukeratzea, honela tinta beltza amaitzean ez dugu biak aldatzeko beharrik izango. Azkenik begiratu beharreko kabezalen posizioa izango da, hauen arabera bi mota banatu ahal baitira, kabezalak tinta kartutxoan dituztenak eta kabezalak inprimagailuan bertan dituztenak. Azken kasu honek inprimagailuaren eta tinta aldagarrien prezioak aldatuko ditu.
Abantaila/Desabantaila injekzioko inprimagailuak, kabezalak kartutxoan edukitzeak Kabezalak kartutxoan bertan edukitzearen abantaila nagusia kartutxoak aldatzen ditugun bakoitzean kartutxo berriak erabiltzearena da. Gainera erregularitate gutxiagorekin inprimatzeko aukera dugu, kartutxoak lehortuz gero ez baitizkigu inprimagailuaren kabezalak hondatuko, kartutxoa aldatzearekin nahikoa izango litzake.
Desabantaila nagusia kartutxoen prezioaren igoera da, kabezala eramatean prezioak altuagoa delako.
Inprimagailu mota hau gomendagarria da gehiegitan inprimatuko ez dugun kasuetan.
Zein abantaila eta desabantaila ditu injekzioko inprimagailuak bere barne izateak inpresio kabezalak Kabezalak inprimagailuan bertan edukitzearen abantaila nagusia kartutxoak izango duten prezioarena da, hauek tinta soilik baitute kasu hauetan eta merkeagoak baitira honegatik.
Desabantaila bezela aipatu beharreko da denborarekin inpresioaren kalitatea jeisten joango zaigula, kabezalak zahartzen joango baitira. Bestalde kabezal bat hondatzean zailagoa da aldatzea, ez baita kartutxoa aldatzearekin nahikoa izango.
Azken finean inprimagailu hauk gomendagarriak dira maiz inprimatuko dugunean.
Zergaitik erosi funtzio anitzeko inprimagailu bat? Inprimatzeaz gain, eskaneatu, fotokopiak egin edo faxak bidali edo jaso behar baditugu gomendagarria litzake funtzio anitzdun inprimagailu bat eskuratzea.
Inprimagailuaz gain eskanerra, fotokopiagailua eta faxa izatean lekua eta dirua aurreztuko ditugu, merkeagoa baita dena batera erostea baino. Arazo nagusia inprimagailuko edozein elementu hondatzen zaigunean beste guztiek ere lan egiteari utziko diotela da. Beste kontrako alde bat beste inprimagilu normalen aurrean garestiagoa dela izan daiteke. Honegatik erosi aurretik benetako beharrak zein diren begiratu beharko da eta zein aurrekontu dugun funtzio anitzeko inprimagailua erosteko.
Zer da eta zertarako balio du eskaner batek? Paperean ditugun irudi, textu edo dokumentuak digital erara pasatzeko erabiltzen dugun tresna da Eskanerra. Modu honetan dokumentua aldatu edo gure ordenagailu, CD edo DVDtan gordetzeko aukera dugu.
Zer eduki behar dugu kontutan eskaner bat erosterakoan? Hasieratik kontutan izan beharrekoa eskanerraren erresoluzioa da, orduan eta erresoluzio hobea, orduan eta kalitatea hobekoak gure emaitzak. Erresoluzioa neurtzeko bulkadako puntu kopurua erabiltzen da eta neurri gomendagarri bezala 600 ppp-koa har dezakegu.
Begiratu beharreko beste datu bat ezberdintzeko gai den kolore kopurua da. Orduan eta kolore ezberdin gehiago ezberdindu, orduan eta egiazko irudiaren antza gehiago.
Kontutan hartu beharrekoa da ere gure ordenagailuarekin egingo duen lotura nolakoa den (SCSI, USB edo portu paraleloa) eta gure ordenagailuarekin erabiltzeko balio duen.
Eskanerrek berekin ekarri ohi dute eskanerra instalatzeko beharreko programa, irudiak eraldatu ahal izateko programaren bat edo testuak ezagutzeko programaren bat (OCR motakoa), zeina testu ezberdinak eskaneatzeko balio duen ondoren aldatu ahal izateko.
Zein eskaner mota daude merkatuan? Merkatuak mota ezberdinetako eskanerrak auki ditzakegu, bakoitza bere abantaila eta desabantailekin.
Eskaner lauak edo mahaigainekoak dira zabalduenak beren balio-kalitate erlazioagatik, bestalde erabilterrazenak dira argazkia, horri solteak edo liburuak eskanea daitezkelako. Desabantaila nagusia beren tamainarena da, leku asko betetzean traba egiten baitute eta ezin baitugu gainean ezer utzi ezingo genukelako tapa ireki.
Eskuzko portatilak edo eramangarriak merkeenak dira, baina merkatutik desagertzen ari dira bere kalitateagatik. Kalitatea erabiltzaileran pultsuaren arabera dihoa, eskuz mugitu behar baita eskanerra eskaneatu nahi dugunaren gainean.
Arrabolazko eskanerrak berriak dira, duela gutxi ateratakoak. Sistema faxaren antzekoa da, orriak arrabola batetik arrastaka pasatzen ditu. Sistema honekin kalitate oso ona lortzen dugu eta lantegietara zuzendua dago. Hauen balioa garestiagoa da eta erabilera mugatuagokoak dira orri utsak soilik eskanea baidaitezke.
Beste eskaner espezializatuagoak ere badira, hala nola, diapositibentzat, negatiboentzat, transparentzientzat edo argazkientzat direnak.
Zein eskaner aukeratu? Eskanerrari ematen diogun erabileraren arabera, mota bateko edo besteko eskanerrak hautatuko ditugu. Eskanerra noizean behin idatziak edo irudiak (txuri beltzean edo koloretan) eskaneatzeko erabiliko dugun etxe baterako bada, nahikoa genuke 600 ppp-ko eskaner lau batekin.
Emango diogun erabilera maizagoa edo profesionalagoa bada berriz, merkatuan hainbat aukera aurkituko ditugu gure beharrei erantzuteko.
Ze xagu mota daude merkatuan? Teklatuarekin batera Xagua da ordenagailuko pereferikorik garrantzitsuenetakoa, hauek baitira ordenagailuarekin komunikatzeko erabiltzen ditugunak. Xagu bat erosterakoan kontutan izan beharrekoa erosotasuna bilatzea da, gure eskuaren deskantsurako onak diren forma ergonomikoko xaguak aurkituko baititugu salgai. Aukera anitzak aurki ditzakegu erosterakoan: bi edo hiru botoikoak; bolarekin, optikoak edo trackball erakoak (bola goiko aldean dute eta gure eskuarekin mugitzen dugu), arrastrerako pirrilla duena (bi botoiren artean izan oi du pirrila eta kurtsorea gora eta bera mugitzeko balio digu) edo kablerik gabeak. Konexioen aldetik berriz hiru mota ezberdin bana ditzakegu: Serie, PS/2 edo USB bitartez.
Zein aukeratu, boladun xagua edo optikoa? Boladun xaguak bere barnean bola txiki bat dauka, erabiliena da bere prezio merkeagatik, bere prezisio handiagatik eta edozein azaleratan ondo ibili daitekeelako. Baldintzarik txarrena bolak zikinkeria guztia bere barnean hartzen duela da, bere prezisioa galduz eta noizean behin xagua desmontatu eta garbitzeko beharra sortuz.
Bestalde xagu optikoak ez du arazo mota hau, bere barnea itxita egotean ez baitzaio zikinkeriarik sartzen. Hauekin ez da alfonbrillaren beharrik eta denbora gehiago irauten dute, nahiz eta bere balioa haltuagoa den.
Zergaitik aukeratu kablerik gabeko xagu bat? Kabletik gabeko xagu bat erosterakoan dugun abantaila nagusiaak kableek ez digutela trabarik egiten, mahaia libreago dugula eta ordenagailutik urrunago lan egin dezakegula dira. Xagu hauek garestiagoak dira eta sare elektromagnetikoak dauden lekuan arazoak eman ditzakete.
Xagua hartzerakoan gomendagarria da xaguarentzat kargaitzaile batekin etortzea behar ez dugunean kargatzen uzteko eta ez arazorik izateko pila edo kargatzailearekin.
Kablerik gabeko xagu motak Erabiltzen duten klaberik gabeko teknologiaren arabera, xagu mota ezberdinak daude merkatuan: radiofrekuentzia, infragorri edo Bluetooth motakoak.
Mota erabiliena eta merkeena radiofrekuentzia bidezkoena da, hauek arazo gutxi ematen dituzte beste aparatuen interferentziekin eta hiru metrorainoko heltzea dute.
Xaguetan erabiltzen den beste teknologia bat infragorriena da (managailuek erabiltzen dutena), hauek ezezagunagoak dira, seinale bidaltzailea eta hartzailea elkarri begira edukin behar da eta hiru metro baino gutxiagoko heltzea dute.
Teknologiarik berriena, askatasun gehien ematen diguna eta arazo gutxien sortzen dituena Bluetooth-a da, gainera 10 metrorainoko ailegaera du.
Ze teklatu mota daude merkatuan? Saguarekin batera, teklatua ordenagailuko zatirik erabilien eta garrantzitsuenetakoa da. Honegatik gure beharren araberakoa eta erosoa izan behar du. Edozein dendetan mota ezberdinetako teklatuak aurki ditzakegu ergonomiaren arabera. Beste batzuk lasterbideak dauzkate internetera, posta elektronikora, musikara edo beste aplikazioetara sartzeko. Konexio motaren arabera klaberik gabeko teklatuak edo USB portu bidez konektatzen direnak dauzkagu. Itsura eta diseinua gustuko baditugu edozein forma edo itsurako saguak ditugu.
Zer eduki behar dut kontutan portatil bat erosterakoan? Ordenagailu portatil bat erosterako datu ezberdinak izan behar ditugu kontuan, tamaina, pisua, bateriaren iraupena, erabilgarrien mota eta kalitatea, Wifi edo Blotootha duen edo pantaila mota adibidez. Garrantzia gutxiagoko beste gauza bat kolorearena eta diseinuarena da.
Datu guzti hauek, markarekin, garantiarekin edo erosi ondorengo zerbitzuarekin azken prezioan eragina izango dute
Ordenagailu eramangarria edo finkoa erosi behar dugu? Ordenagailu eramangarri edo finko bat erosterakoan aldekoak eta aurkakoak begiratu behar ditugu.
Ordenagailu finko baten alde gehien egiten duena prezioa da (normalean mugikorra baino merkeagoa da), bestalde hardwarearen eguneraketarako aukera handiagoa du. Bestalde desabantaila handiena tamainarena da.
Mugikorra, aldiz, txikiagoa da eta mugimendua errazten digu, edozein lekutan lan egiten utziz; gainera gehienak WIFI konexioa izan ohi dute eta era honetan edozein lekutan interneten sar gaitezke. Desabantaila bezala bere hauskortasuna, eguneratzeko zailtasunak eta bateriaren iraupena azpimarratu behar ditugu.
Zein DVD grabagailu aukeratu? Gaur egun garrantzitsua da gure datuak (argazki, musika, etabar) DVD edo CDetan gorde ahal izateko DVD grabagailua duen PC edo higikor bat edukitzea. Grabagailu bat erosterako garaian hainbat aspektu izan behar dira kontutan gero erabiltzeko garaian ustekaberik ez izateko, hala nola, grabagailua ordenagailuaren barruan edo kanpoan egongo den, buffer memoriaren tamaña (orduan eta handiagoa, erroreak emateko aukera gutxiago), grabazio, regrabazio eta irakurketa prozesuetako abiadura, eta zein CD edo DVD formatu onartzen dituen.
Zein bozgorailu aukeratu soinu txartelaren arabera Ordenagailuaren soinuaren kalitatea ona izateko, ez da bakarrik soinu txartel egokia eduki behar, bozgorailu onak eta hauen arteko bateragarritasuna garrantzitsua da; hau da, soinu txartelak Dolby Surround bezalako efektuak ekoizten ez baditu, eta gure bozgorailu sistemak 5.1 izan arren, ez dugu inoiz nahi dugun efektua lortuko eta alderantziz. Arrazoi hau dela medio, bozgorailuak erosteko orduan, kontutan eduki behar dugu soinu txartelarekin bateragarritasuna dutela.
Zein bozgorailu mota dago merkatuan Bozgorailu tipologia, zenbat bozgorailu dituen eta subwoofer edo bozgorailu ozena duen, arabera doa. Hau da, 5.1 sistema batek 5 bozgorailu eta subwoofer bat dakar. Gaur egun, merkatuan aurkitu ditzakegu 2.0 sistemak (bakarrik bi bozgorailu dakarrenak) zein 7.1-ekoak. Merkatuan dagoen sistema erabilgarriena 5.1 (home zinemaren antzekoa) da. Hala ere, aukeratu baino lehen gure soinu txartelarekin bat datorren eta honen berezitasunak kontutan hartu behar dira, txartelaren manualean aurkituko ditugularik
Ordenagailuarentzat bozgorailuak erosteko orduan kontutan hartu beharreko beste faktore batzuk Gure soinu txartelarekin bateragarritasuna frogatu ondoren eta zein soinu sistema nahi dugun argi izanik, baloratu beharreko faktore nagusia RMS potentzia edo bozgorailuak eraldatu gabe lortu dezaketen potentzia da.
Merkatuan haririk gabeko bozgorailuak ere badaude eta hauen kokapena errazten dutenak, hariak neurrikoak diren edo nondik sartu behar diren kezka sortzen ez dutenak.
Zein faktore kontutan eduki behar dira WebCam bat erosteko orduan WebCam bat erosteko orduan, kontutan hartu beharreko faktoreak ondorengo hauek dira:
Konexio mota, komenigarria da USB portuaren bidez izatea.
Resoluzioa, geroz eta resoluzio handiagoa hobeto, egokiena 640x480 edo altuagoa.
Irudien atzipenaren abiadura edo segunduko zenbat irudi atzitu dezake, FPS bidez neutzen dira eta gero eta zenbaki handiagoa, mugimendua hobeto erakutsiko du.
Zein faktore hartu behar dira kontutan Webcam bat erosteko orduan Webcam bat erosi baino lehen jakin behar dugu non kokatuko dugu eta gainazal honetara egokitzen den bat erosi behar dugu, aukera ere badago hari gabeko konexioa duen webcam bat eskuratzeko eta batzuk argazkiak egiteko botoi bat daukate.
Webcam guztiek driverrak eduki behar dituzte inongo arazorik gabe instalatzeko, baina beste batzuk, software horretaz gain bide-konferentzien programak, argazkiak edo bideoak kudeatzeko aplikazioak dituzte.
Zein Kanpoko Disko Gogor mota daude merkatuan Tamainaren arabera 3 kanpoko disko gogor daude:
Poltsikozkoak edo 2,5 pulgada baino gutxiagokoak, hauek oso txikiak dira, arinak eta 60Gigabyteko kapazitatea eduki dezakete.
2.5 pulgadako disko gogorra duten kanpoko disko gogorrak (ordenagailu portatiletan erabiltzen direnak), aurrekoak baino handiagoak izan arren, bere tamaina txikia izaten jarraitzen du. Bere kapazitatea 120Gigabytekoa izan daiteke.
Azkenik, mahaiko ordenagailuak erabiltzen dituzten disko gogor antzekoak dituztenak (3.5 pulgada), handiagoak dira eta aurreko 2 ereduak baino kapazitate handiagoa daukate.
Kanpoko disko gogorrak multimedia sortzailearekin Jende asko argazkiak, pelikulak edo musika gordetzeko kanpoko disko gogorrak erabiltzen dituztenez, fabrikatzaileek multimedia sortzailea barneratua duten disko gogorrak merkaturatu dituzte. Hauek zuzenean telebistara edo musika aparatu batera konektatu daitezke eta disko gogorrean gordeta dauden argazkiak/pelikulak ikusi edo musika entzun daiteke ordenagailua erabili gabe. Tresna hauek hurreneko agintea daukate eta batzuek zuzenean argazkiak pasatu ahal izateko txartel irakurgailuak dituzte.
Zer da testu prozesagailu bat eta zertarako balio du Testu prozesagailu bat kartak, dokumentuak, testuak, etab. idazteko erabiltzen den aplikazio informatikoa da. Hau da, antzina idazmakinekin egiten zena baina irudiak sartzeko aukerarekin, testuari formatu ezberdina emateko aukerarekin (tamaina, mota…) edota beste aplikazioekin erabiltzeko aukerarekin (posta elektronikoa, kalkulu orriak, datu baseak, etab.). Hala ere ezberdintzen jakin behar dugu testu prozesagailuekin eta testu editoreekin, lehenek irudiak ibili ditzaketen bitartean bigarrenek testua soilik erabili baitezakete, ez irudirik ezta formatu ezberdinik.
Zer da kalkulu orri bat eta nola erabiltzen da? Kalkulu orri bat, taula moduan ordenatutako datu numerikoen arteko kalkulu sinple edo konplikatuak egiteko aplikazioa da, hauek funtzio eta formulen bidez kalkulatzen ditugu. Kalkulu orri batek kalkulagailu baten lana egiten du, bai zientifikoarena nola finantzieroarena. Gainera kalkulagailuak baino aukera eta abantaila gehiago ditu. Bestalde grafiko ezberdinak sortzeko aukera ematen digu.
Ze antibirus hautatu? Antibirusik onena birus guztiak aurkitu eta borratu ditzakeena da, gainera troiano edo arren aurkako babesa eskaintza diguna, etab. Hala ere hau antibirusa eguneratuta dugun edo ezen arabera dago. Hala ere aurkitu eta ezabatu aurretik antibirus on batek birusak uxatu behar lituzke gure ordenagailura iritsi aurretik. Honegaitik antibirus bat erosterakoan bere fidagarritasunaz gain errez eguneratzeko aukera emango digun begiratu behar dugu. Gainera antibirus batzuk firewalla dakarte.
Zer da dokumentu konprimatzaile bat, zertarako erabili eta zein hautatu? Gure disko gogorrean lekua egin behar badugu edo internet bidez dokumentu handi bat ahalik eta azkarren bidali nahi badugu, beharrezkoa da gure ordenagailuan dokumentu konprimatzaile bat edukitzea. Arrazoietako beste bat karpeta osoak edo dokumentu multzoak elkarrekin konprimitzeko aukera ematen digula da, honela ondoren dokumentuak mugitzeko errazagoa izango da (helbide elektronikoz bidaltzeko, diskete batera kopiatzeko edo segurtasun kopia bat egiteko). Merkatuan konprimatzaile asko daude eta hauetako zein hautatzerakoan bere prezioa, onartutako formatuak edo amaierako konpresioaren tamaina begiratu beharko ditugu.
CD edo DVDak grabatzeko ze aplikazio erabili dezakegu? Merkatuan CD edo DVDak grabatzeko aplikazio pila aurki dezakegu eta gure beharren arabera aukeratu beharko dugu bat edo bestea erabili. Erabilerrazak eta erosoak direnak ditugu, adibidez Easy CD Creator, bestalde pertsonalizatu daitezkeen aplikazio zabalagoak, Nero Burning Rom bezala edo kopia bikiak egiten dituztenak Clone CD bezala. Bestalde begiratu beharreko beste gauza bat prezioarena da.
Gaur egun Windows XP edo Vista sistema eragileek beren barne ekartzen dute CD edo DVDak grabatzeko aukera.
Zer da multimedia sortzailea eta zein aukeratu Multimedia sortzailea, musika edo irradia entzuteko, pelikulak ikusi, telebista, bideo-klipak edo argazkiak ikusteko aukera ematen duen aplikazio informatikoa da. Dauden audio eta bideo formatu ezberdinak direla eta, gure fitxategiekin bat datorren sortzailea aukeratu beharko dugu. Windows-en erabiltzaileek badute non aukeratu, alde batetik, Windows Media Player sortzailea, defektuz instalatuta dakarrena. Eta bestetik, aukeran ditugun beste hainbat audio edo bideo sortzaileak erabili daitezke, gehienak dohanik direlarik.
Non aurki ditzaket nire inprimagailuarentzat draiber eguneratuak? Gure inprimagailuak ez badu ondo inprimatzen, seguruenik gure ordenagailuan ditugun draiberrak eguneratuak ez daudelako izango da. Bestalde inprimagailu bat instalatu behar badugu eta ez badugu instalazioko diskorik, draiberrak sarean bilatu beharko ditugu, honetarako modurik onena inprimagailuaren egile den markaren interneteko helbidera sartzea eta bertan bilatzea izango dugu. Modu honetako web horri guztiek draiber edo kontrolatzaileak jaisteko guneak dituzte, bertan sartu, gure inprimagailuaren modeloa aurkitu eta draiberrak jaitsi beharko ditugu. Ondoren lortu dugun draiberra gure ordenagailuan instalatzea besterik ez zaigu geratuko.
Nola instala dezaket nire inprimagailua? Gaur egun osoa erraza da inprimagailu bat instalatzea, egungo inprimagailu gehienek Plug&Play teknologia erabiltzen baitute (Sistema eragileak inprimagailua konektatzean atzematen du eta automatikoki instalatzen du). Hala ere kasu batzuetan beharrezkoa da eskuz instalatzea hurrengo pausuak jarraituz: "Hasi" botoian sartu, ondoren "Ezarpenak" aukeratu eta "Imprimagailuak eta faxak" aukeran sartuko gara, bertan "Gehitu inprimagailua" sakatuko dugu eta asistentea hasiko zaigu. Asistentearen pausuak jarraitu beharko ditugu instalazioarekin amaitzeko. Amaieran fabrikatzailearen cdtik instalatzeko aukera emango digu edo interneten bilatzeko. Asistentearekin amaitzean inprimagailua instalatuta egongo da.
Sagua ez badabil ondo nola garbi dezaket? Sagu optikoek ez dute inolako mantenurik behar, hala ere boladun sagua badugu eta ez badabil ondo garbitu beharra dago, honetarako saguari buelta ematen diogu eta bertan dauden gezien norantzan eragiten diogu tapari. Ondoren barneko bola kenduko diogu eta garbitu egingo dugu (alkola erabili daiteke). Bola garbitu ondoren saguaren barnealdea garbitu behar da eta baita mahaia edota saguaren azpian duguna. Garbitasun honen ondoren saguak gaizki funtzionatzen jarraitzen badu sagua hondatuta dagoenaren seinale izango da.
Nola atzeman eta konpondu disko gogorreko matxurak? Disko gogorra ordenagailuko zatirik garrantzitxuenetakoa da, honek ahalbidetzen baitigu informazioa gordetzea eta bertan baitago Sistema Eragilea. Honegatik beharrezkoa da mantentze lanak maiz egitea, hala nola diskak arazoak dituen ikustea edota konpontzea. Honetarako ondorengo pausuak jarraitu beharko ditugu: "Ordenagailua"-n sartuko gara eta bertan begiratu nahi dugun diska hautatuko dugu. Honen gainean eskuineko botoian sakatu eta "Propietateak" aukerara sartuko gara. Bertan "Tresnak" atalera sartuko gara eta "Bilatu orain" botoia sakatuko dugu. Diska begiratzeaz gain aurkitutako erroreak konpontzea nahi baldin badugu "konpondu automatikoki fitxategi-sistemaren erroreak". Amaitzeko "Hasi" botoia sakatuko eta araketari hasiera emango dio.
Nola desfragmenta dezakegu disko gogor bat? Gure disko gogorrak ondo funtzionatzeko maiztasunez gure ordenagailuan egin beharreko zereginetako bat diskoa desfragmentatzea da, honela, informazioa berrantolatuko dugu eta datuetarako sarrera azkartuko dugu. Egiteko era hurrengoa izango litzake: "Ordenagailua" aukera irekiko dugu eta desfragmentatu beharreko diska hautatuko dugu. Honen gainean eskuineko botoia sakatuko dugu eta "Propietateak"-en sartuko gara. Bertan "Tresnak" atala hautatuko dugu eta bertan "Orain desfrgmentatu". Lanean pasako duen denbora diskaren tamainaren, bertako fitxategien tamaina eta kopuruaren, bertako antolapenaren eta ordenagailuaren abiaduren araberakoa izango da.
Nola garbi dezakegu teklatua? Teklatua ez maiz garbitzeagatik teklaren batekin arazoak izan ditzakegu zikinkeria asko pilatzen bada bere azpian. Teklatua garbitzea oso erraza da, ordenagailua itzalita dugunean eta teklatuaren kablea kendu ondoren alkoletan bustitako zapi bat besterik ez dugu behar gainetik pasatzeko (kontuz ibili beharko dugu tekletako irudiak borratu gabe). Ondoren pintzel batekin edo algodoizko eskobila batekin tekla arteko zikinkeria garbitu beharko genuke.
Nola lortu Hardware berri batentzat driver edo kontrolatzailea? Gerta dakiguken arazorik ohikoenen artean Windows-ek gure hardware berria (soinu txartela, irudi txartela, inprimagailua, eskanerra…) ez atzematea daukagu. Hau, beharrezkoa den driver edo kontrolatzailea ez dugulako instalatuta edo ez delako behar duguna izan daiteke. Hauek lortzeko hardwarearen egilearen webgunetik har ditzakegu eta ondoren gure ordenagailuan instalatu.
Zein CD/DVD mota daude eta zein ezberdintasun dago? Formatu ezberdinak aurki ditzakegu CD/DVDen artean. Erabilieanak +R eta –R motakoak dira, eta hauen artean ezberdintasunak badaude ere, patenteen ezberdintasunak dira (egile markenak) gai teknikoak baino gehiago. Hauetan grabaketa bat soilik egin daiteke.Grabagailu edo erreproduktore gehienak bi formatuak onartzen dituzte eta CD/DVD±R edo SuperMulti (hauek DVD-RAM ere onartzen dute) bezala etiketatuak egon ohi dira.
Bestalde CD/DVD bergrabagarriak daude, hau da, behin baino gehiagotan idatzi ditzakegunak, bertan duguna borratuz berriz idatzi aurretik. Hauek +RW edo –RW motakoak dira.
Nola bilatu dezaket zerbait interneten? Interneten zerbait bilatzeko erabiltzaile baten beharra izango dugu, erabiltzaileen artean mota ezberdinetakoak bila daitezke beren sortzeko eta bilatzeko moduaren arabera. Hala ere denek hitz bat edota batzuk bilatzeko aukera ematen dutela eta ondoren hitz hauekin bilatzen dituen orrialdeen zerrenda aurkezten dutela dute amankomunean. Bilatzaile moten artean metabilatzaileak, bilatzaile motoreak edota bilaketa indizeak ditugu.
Interneteko aldi baterako dokumentuak ezabatzea gomendagarria da Interneten gabiltzanean aldi bateko dokumentuak gordetzen ditu ordenagailuan, hauke azken aldian bisitatu ditugun interneteko orrien kopiak dira. Kopia hauek berriz sartzen garen egunean nabigazioa askoz azkarragoa joateko balio digute. Hala ere, kasu batzuetan laguntza baino, arazoa gehiago eman ditzakete, orri batzuetarako sarrera eragotzi baitezakete eta gure disko gogorrean lekua kentzen baitigute. Honegatik noizean behin dokumentu hauek borratu behar ditugu gure nabigatzailean, honetarako gure nabigatzaileko interneteko aukeren barnean aldi bateko dokumentuak ezabatzeko aukerara joan beharko dugu.
Nola borra ditzaket ordenagailuko katxea eta interneteko aldi baterako fitxategiak? Zure nabigatzailea Internet explorer-a bada, menuetan "Tresnak" aukerara jo beharko dugu eta bertan "Internet aukerak" jartzen duen aukerara joan. Behin hemen "Orokorra" pestaina ikusiko dugu eta barnean "Ezabatu Cookiak" eta "Ezabatu Fitxategiak" botoiak. Bi hauek sakatu beharko ditugu, honela gure ordenagailuko katxea borratuko dugu.
Bestalde zure nabigatzailea Netscape bada, menuetan "Edizioa" aukeratu beharko dugu eta barnean "Preferentziak" atalera joan. Ondoren ezkerraldean "aurreratuak" aukeran eman eta "Katxea"-ren barne sartu ezkero bertan azalduko zaigu "Borratu katxea" aukera. Bertan zapalduz gero ordenagailuko katxea ezabatua izango da.
Zer da etxeko orria eta nola konfiguratzen da Etxeko orria nabigatzailean sartzen garenean azalduko zaigun lehen orria da, edo hasera botoiari ematean azalduko zaiguna (etxearen ikonoa). Etxeko orria konfiguratzeko lehenik eta behin nabigatzailera sartu behar dugu eta gure nabigatzailea Internet Explorerra bada “Tresnak” atalera joango gara, barruan “Internet aukerak…” eta ondoren “Orokorra” atalean ezarri nahi dugun orria jarriko dugu. Netscape badugu ordea, menuetan “Edizioa” aukera hautatuko dugu, ondoren “Preferentziak” atala eta ezker aldean “Nabigatzailea”-n zapaldu ondoren eskuineko aldean azaltzen zaigun “Erabili unekoa” hautatuz amaituko dugu.
Nola gorde dezaket orrialde bat nire gogokoetan? Askotan bisitatzen dugun orrialde bat baldin badugu, gure ordenagailuko gogokoetan gorde dezakegu, honela, hurrengoan ez dugu orriaren helbideaz oroitu beharko eta ez dugu idatzi beharko. Nahikoa izango litzake gogokoetara sartzea eta orria aukeratzea.Zure nabigatzailea Internet Explorer-a bada, lehenengo nahi dugun orrian sartu beharko dugu, ondoren "Gogokoak" menuan sartuko gara eta "Gogokoetara gehitu" aukera sakatuko dugu. Bertan izena sartu ondoren onartu botoiari emango diogu.Netscape baduzu, gehitu nahi dugun orrira sartu beharko dugu, "Markatzaileak" menuan sartuko gara eta "Markatzailea gehitu" aukera sakatuko dugu.
Nola sartu interneten eta ze konexio mota daude? Gaur egun interneten sartzeko konexio mota ezberdinak ditugu eta mota bakoitzak aukera ezberdinak eskaintzen dizkigu, batzuk besteak baino azkarragoak, seguruagoak edo egonkorragoak. Baina zein konexio behar dugun jakiterako orduan kontutan hartu behar duguna interneti emango diogun erabilera eta balioko diguna da. Hala ere konexio guztiak orduan eta merkeagoak dira eta orduan "tarifa lau" gehiago daude. Gaur egun konexio moten artean RTC (modem bidezkoa konexioa), RDSI (konexio digitala), ADSL, kable bidezkoa, satelite bidezkoa, edo WIFI-a (kablerik gabeko konexioa) aurki ditzakegu.
Nola mugatu haurrei orrialde batzuetarako sarrera interneten? Teknologia berrietara eta internetera haurren sarrera ona da, beti ere pertsona ezezagunekin kontaktuan jarri gabe eta behar ez diren orrialde motak bisitatu gabe noski. Arazo hauek ekiditeko gomendagarria da gurasoak edo edukatzaileak haurrekin batera nabigatzea eta gida on bat izatea interneten erabilera zuzen eta seguru batean. Gainera gure esku ditugu haurrentzako seguruak ez diren orrialdeak mugatzeko aplikazioak, baita interneterako sarrera mugatu dezaketenak, interneten egondako denbora eta ordutegia kontrolatzen dutenak edo bisitatutako orrien historia erakusten digutenak, aldi berean internet bidez gure datu pertsonalak bidaltzea debeka dezakegu. Informazio gehiagorako http://navegacion-segura.red.es orrialdea bisitatzea gomendatzen dizuegu.
Zer dira eta ze ezberdintasun dago Popup eta Banner baten artean? Interneten Popup eta Bannerrak bereziki iragarkiak jartzeko erabiltzen dira, hala ere ezberdintasun handiak daude beraien artean:
Bannerrak web orrialde baten barruan egoten dira, ez dira beste leihoetan irekitzen eta normalean beren gainean sakatuz beste orrialdeetara bidaltzen gaitu.
Popup-ak berriz ez doaz web orri baten barnean eta beste leihoetan irekitzen dira. Hauek traba gehiago egiten dute eta honegatik azaldu dira popup blokatzaileak.
Zer da horrialde seguru bat Interneten? Inteneteko horrialde seguruak kodifikazio seguru bat daramate internet bidez datu pribatuak lasai ikusi eta bidali ahal izateko. Horrialde seguruak adibidez, bankuetarako erabiltzen ditugunak dira gure kontuetan sartzeko eta bertatik transferentziak egiteko. Gure nabigatzailea Netscape baldin bada nabigatzaileko beko eskuin aldean kandatu bat agertzen zaigu eta hau itxita agertuko zaigu horrialde seguruetara sartzen garenean. Bestalde gure nabigatzailea Internet Explorer baldin bada kandatua horrialde seguruetan sartzean soilik agertuko zaigu.
Nola blokeatu gure nabigatzaileko laster-leihoak? Interneteko webgune batzuetan laster-leihoak blokeatzeko hurrengo pausuak jarraitu beharko ditugu:
- Gure nabigatzailea Internet Explorerra bada eta Windows Xpko Service Pack 2a instalatuta badugu, gure Internet Explorerreko “Tresnak” atalera joko dugu eta bertan “Laster-leihoen blokeatzailea” aukeraren barnean aktibatzeko edo desaktibatzeko aukera izango dugu.
- Netscape-en 7.en bertsioa edo handiagoren bat badugu, “Tresnak” atalera joko dugu eta bertan “Laster-leihoen administraritzan” leihoen aktibatze-desaktibatzea hautatuko dugu.
- Gure nabigatzailea Firefox bada ordea, “Tresnak” aukera sartuko gara, ondoren “Aukerak” hautatuko dugu eta barnean “Edukia” atalean sartuko gara. Bertan “Popup leihoak Blokeatu” aukera hautatzeko edo deshautatzeko aukera izango dugu.
Segurua al da internetez erosketak egitea? Inork ez du dudarik egiten Internet bidez erostea erreza dela esaterakoan, gure etxetik egiteaz gain, askotan merkeagoa baita. Hala ere, hurrengo datuak kontutan izan beharko ditugu:
• Leku seguruetan egin erosketak.
• Ondo irakurri kontratuaren baldintza orokorrak eta lekuaren pribatasuna eta politika (enpresak informazio hau eta gure datuen pribatasunaren inguruko datuak eman behar ditu).
• Erosketaren amaieran orri bat azaldu ohi da egindakoaren laburpen gisara. Garratzitsua da hau inprimatzea eta dena ondo dagoela frogatu arte gordetzea.
Nola dakigu erosten ari garen orria segurua den? Internet bidez erosterakoan garrantzitsua da leku seguru batean erosten ari garela jakitea, adibidez, ezagutzen dugun enpresa batean.
Ez dugu fidatu behar leku fisiko edo telefono zenbakirik jartzen ez duten enpresez.
Enpresa egitazkoa dela argi izateko kalea mapetan bilatu edo telefonoz deitu dezakegu. Eragiketa seguru dela zirutatu arte ez erosi!
Zer jakin behar dugu internet bidezko erosketa bate egin aurretik? Internet bidez erosketa bat egin aurretik webean bertan agertu behar diren kontratuaren baldintza orokorretan entregatzeko modua, segururik badagoen edo zeintzuk diren bidaltzearen kostuak begiratu beharko dugu. Matsura baten kasuan mezularia nork ordainduko lukeen eta bueltatze kasuan nork egingo lukeen errenlboltsua jakin beharko dugu.
Zer da blog bat? Idazle batek edo batzuk periodikoki bitakora pertsonal gisa edo gai ezberdinei buruz idazten duten weba da. Ez da beharrazkoa erabiltzaileak informatikako ezagutzak idaztea. Sarrerak kronologikoki ordenatuak daude eta normalean bertara sartzen den pertsona orok iruzkinak egiteko aukera du.
Zein gairi buruz hitz egiten da blog batean? Gaur egun burutik pasa dakiguken edozein gairi buruz hitz egiten da blogosferan. Blog pertsonalak daude, non bakoitzak bere ofizioei buruz hitz egiten duen, bai sukaldaritza, bai argazkigintza, etab… Edota eguneroko bizitza kontatzen edo iritzia ematen dutenak. Beste blog mota bat lantokietakoena da, zeina bertako langileekin edo bezeroekin komunikatzeko erabiltzen den. Joku olinpiko, jardunaldi edo batzarretarako ere erabili ohi dira blogak.
Zer da Web sindikazioa? Web sindikazioa, webgune bateko informazio eguneratua, web iturri baten bidez beste batean aurkezteko modu bat da. Honela, pertsona batek gustuko dituen webgune guztietako informazio eguneratua ikusi ahalko du orri guztietan sartzeko beharrik gabe.
On-Line bideietara sarrera Gaur egun orduan eta errazagoa da gure oporrak, etxetik irten gabe Internet bidez hartzea. Orduan eta garraioa enpresa, auto alokairu, hotel edo bidai agentzia gehiagok aurkezten dituzte beren zerbitzuak interneten. Internet bidez edozein hiri edo herrialdeko planuak ikus ditzakegu, baita edozein gertaera, museo edo monumentu ikusteko sarrerak erosi. Foro ezberdinak ere badira interneten aurretik bidaia egindakoen esperientzia edo gomendaketak irakurtzeko. Webgune hauek aurkitzeko gure interneteko bilatzailean joan nahi dugun lekua eta bilatzen duguna (hotela, mapa, alokairua…) jartzea besterik ez dugu.
Web sindikazioa, zer da RSS? Web sindikazioak RSS formatuko fitxategiekin lan egiten du (beste formatu batzuk ere badaude, baino hau da erabiliena). Fitxategi hauek webgune batera sartu gabe bertako informazioa era erraz eta azkarrean ikusteko aukera ematen digute. RSSa, XML datu transmisio hizkuntzan sortuta dago. Sindikazioa onartzen duten webguneak RSS, XML, lauki naranja bat hitz hauekin edo uhinak erakusten dituen irudi bat jartzen dute adierazgarri gisara.
Bidai txartelen erosketarako aholkuak Orduan eta bidai konpainia eskaintzen dute beren txartelak internet bidez erosteko aukera. Honek abantaila asko dakartza bertaraino joan beharrik ez izatea edo etxetik erosteko aukera bezala. Konpainia batzuk gainera zure eserlekua eta dena hautatzen uzten dizute, libre zein dauden erakutsiz.
Hegazkinez bidaiatu behar badugu komenigarria da ahalik eta azkarren alokatzea gure txartela, haseran sarrera merkeak jartzen baitituzte eta saldu ahala prezioz igotzen joaten baitira. Kontutan izan egazkin txartelaren prezioari tasak eta beste gehigarriak gehitu behar zaizkiola, honela txartelaren amaierako kostua igoz. Bidai txartelak bilatzeko sartu betiko konpainien webguneetan, kostu baxuko konpainienetan edo horretarako espezializatutako webguneetan, adibidez LastMinute, Atrapalo, Edreams, Viajar.com, Rumbo edo TerminalA bezalakoak.
Zer da RSS irakulea Web baten sindikazioa erabiltzerako orduan, lehenik eta behin notizia irakurle bat behar da. Irakurle mota asko existitzen dira, nabigatzaile baten bitartez eskuratu daitezkenak, posta edo ordenagailuan instalatzen diren programen bitartekoak ere. Irakurle honek, norberak gehituriko notizia zerrendan dauden berritasunak erakartzen ditu eta aldi berean, modu txukun eta irakurterreza den egoera batean aurkeztuko digu.
Internet bidez ostatu bat kontratatzeko aholkuak Ostatu bat (hotel, ostatu, nekazal etxe, aterpe..) erreserbatzeko garaian garrantzitsuena ahalik eta Webgune gehienetan bilatzea da, prezio konparaketak eginaz. Interneten era desberdinetan egin daiteke bilaketa hau; Bidaietako webguneen bidez, hoteletan espezializatutako lekuen bitartez edo baita ostatuaren beraren webgunearen bidez ere. Egonlekua erreserbatu baino lehen, non kokatua dagoen jakitea izaten da komenigarriena. Internetek edozein hiritako planoak begiratzeko aukera ematen digu, guk hartutako ostatua eta bisitatzeko asmoa dugun lekuaren arteko distantzien eta bideen berri emanaz. Honez gain eta bidaiaria lasaitzeko, Internet dela medio guk aukeratutako ostatu berean aurretik egondako bidaiarien iritziak eskura ditzakegu.
Nola gehitu web orri bat RSS irakurleari Lehenik eta behin, interesatzen zaigun web orria sindikalizatu daitekeela egiaztatu behar dugu. Horretarako, identifikatzen duten ikonoak (uhinen igorpena, RSS hitza, etab.) bilatuko ditugu.Ikonoa sakatu eta barne-kodea leiho batean agertuko da, baina behar duguna URL helbidea da. Beraz, hau kopiatu eta gure RSS irakurleari gehituko diogu.
Hainbat aholku gure Online Bidaiarentzat. Garraioa eta ostatuaz gain, Internet bidez ere ibilgailuak alokatu ditzakegu, bidaietan espezializaturiko web orrietan zein zerbitzu hauek zuzenean eskaintzen dituzten webgunetan.Irteerak kontratatzeko edo sarrerak erreserbatzeko aukera ere badago, hala nola, ikuskizunetarako, museoak ikusteko, monumentuak edo parke tematikoak.
Zer da Txat bat Txat bat Internet bidez bi pertsona edo gehiagoren arteko komunikazioa ahalbidetzen du, idatziz eta momentuan, dauden lekuan daudelarik.
Erabiltzaileek jendea ezagutzeko edo lagun eta familiarekin komunikatzeko erabiltzen dute txata. Bideoarekin eta soinuarekin komunikatzeko aukera ere ematen du.
Zer da Web 2.0 filosofia Hasieran, web orriak estatikoak ziren, norbaitek datuak lortu ahal zituen eta elkarrekintza ez zen posible.
Web 2.0 hitzak, web orri hauen eboluzioa da, web aplikazioetarako bidea eman eta erabiltzaileekin elkarrekintza baimentzen dutenak (edukiak aldatzeko, iritzietarako aukera...). Ideologia honi esker sortu dira blogak, wikiak, bezalako orriak bideoak YouTube konpartitzeko, argazkientzat Flickr bezala, Wikipedia web orri ezaguna edo Web sindikazioa.
Zer da Wiki bat? Wiki bat webgune kolaboratibo bat da, edozein erabiltzailek edukia irakurtzeaz gain, sortu, aldatu eta ezabatu dezakeena modu interaktibo batean. Wiki gune ezagunena Wikipedia da.
Zertarako erabiltzen da Wiki bat Wiki bati eman daitekeen erabilera anitza da, tresna kolaboratibo bezala duen balioari esker.
Dokumentuen biltegi bezala erabili daiteke, zuzenean aldatu eta bere edukiarengatik bilatu daitekeen abantailarekin; hainbat pertsona, erreportajeak, istorioak, egunerokoak eta beste eduki batzuen artean elkarrekin idazteko; entziklopedia interaktibo bezala; hezkuntza esparruan, material didaktikoa sortzeko ikastetxe ezberdinen artean edo apunteak sortzeko, ikasleen artean elkarbanatzeko; informazio biltegi eta ikerketa talde bezala, bilatu eta aldatu erraza izanik; software askeko proiektuan, programatzaileek dokumentazioa wikietan dituzte, beti eguneratua dutelakoan.
Zein ezberdintasun daude Blog eta Wiki baten artean Biak tresna kolaboratiboak izan arren, hainbat ezberdintasun dute. Blog bat, orri pertsonal bat da, erabiltzailearen partaidetza komentarioekin bultzatzen duena, testu originala aldatu gabe. Wiki bat, aldiz, bere eduki guztian interakzioa baimentzen du. Bloga kronologikoa da eta pergamino baten antza hartzen du (hau da, behetik gora idazten da), wiki bat, aldiz, atenporala da eta orrietan eraikita dago. Blogak, kanpoko beste web orri batzuen loturak eduki ohi dute, wikiak, aldiz, lotura hauek Wikiaren orri berriak bilakatzen dira.
Nola sortu Blog bat Blog bat sortu baino lehen gure buruari galdetzen diogu zertarako nahi dugun sortu eta zein gai edukiko duen gure blogak.
Ondoren, nola eta non sortu nolakoa nahi dugun eta gastatu nahi dugunaren arabera izango da. Zailegia ez den blog bat sortu nahi badugu, dohainik argitaratu dezakegu era azkar eta errez batean Interneteko hainbat lekutan, hala nola, www.blogger.com, blogspot.es, bitacoras.com, blogalia.com edo www.blogia.com –en. Hala ere, erregistratu baino lehen zerbitzu eta erabileraren baldintzak irakurtzea komeni da.
Nola sortu Wiki bat Era erraz batean egin nahi badugu, errazena da Interneteko doako zerbitzu bat erabiltzea da, www.pbwiki.com, www.wetpaint.com, www.xwiki.com edo www.wikispaces.com, batzuen artean. Guzti hauen erabilera oso erraza da, lehenik eta behin erregistratu behar da eta ondoren komenigarria da orriak editatzeko laguntza irakurtzea. Hala ere, erregistratu baino lehen komenigarria da zerbitzu eta erabileraren baldintzak irakurtzea.
Badaude beste era zailagoak wikiak sortzeko, baina horretarako php-ko ezagupenak eta wiki bat inplementatzeko dauden aplikazioak ezagutzea beharrezkoa da.
Zein abantaila ditu Web Sindikazioa Erabiltzaile batek RSS irakurle bat instalatzen duenen, bertan berriak, edo web orri faboritoetan aldaketak ematen direnean eta sindikalizatu dituenak jaso ahal ditu. Honek honako abantailak ditu:
Ez da beharrezkoa aldizka nabigatzea web orri gogokoenetatik, behin sindikalizatuak, hauek RSS irakurlera zuzenean heltzen dira eta bertatik kontsultatu daitezke.
Ez da beharrezkoa inolako datua ematea web orrietara sartzeko.
Zein orrietara sindikalizatzea aukeratu daiteke bakarka eta era pribatuan.
Edozein momentutan sindikalizazioa ezabatu daiteke edozein web orrira, automatikoki orri horrekin konexioa etenaz.
Zein RSS irakurle existitzen dira Gaur egun bi RSS irakurle mota existitzen dira , alde batetik software bidezko irakurleak daude ordenagailuan instalatzen direnak eta bestetik, web bidezko irakurleak.
Ordenagailuan instalatzeko RSS irakurleei buruz, gehienak doanik dira eta Internetetik deskargatu daitezke. Interneteko konexioa daukazunean informazioa deskargatu eta gero konexiorik gabe irakurri ahal izatea da daukan abantailarik nagusiena.
Web bidezko irakurleei buruz, zerbitzu hau eskaintzen duten web orrietan erregistratu behar da eta abantailarik nagusiena da Internetera konexioa duen edozein ordenagailutik kontsultatu daitekeela.
RSS irakurlearen beste mota batzuk RSS irakurleez gain, berezitu gabeko beste aplikazio batzuk badaude RSS irakurleak dituztenak, posta elektronikoaren aplikazioak edo Internet nabigatzaileak bezala. Batzuk aplikazioan bertan daukate instalatuta eta beste batzuk beharrezkoa dute beste aplikazioarekin batera osatzen duten doako aplikazio txiki batzuk instalatzea.
Nola eskaini gure Web orriko edukia RSS bidez RSS-a informazioa eskuratzeko erabiltzeaz gain, alderantziz erabili dezakegu, hau da, gure web orriko edukia eskaintzeko. Horretarako XML lengoaiaren ezagutza edukitzea beharrezkoa da. Feed edo RSS dokumentu bat sortzerakoan gure web orriko informazioa gehitu behar da eta gure web orriak eskaintzen dituen edukien datuak, eguneratuko ditugunak izango direlarik.
Nola babestu dezaket nire ordenagailua nahi ez ditudan mezu elektroniko eta SPAM-etik? Gure ordenagailua nahi ez ditugun mezu elektroniko eta Spam-etik defendatzeko pausurik garrantzitsuena mezu masiboetan ez parte hartzea da, spamerrek bertatik hartzen baitituzte helbideak askotan.
Bestalde ez da inoiz spam-ari erantzun behar, ez baitakigu egiazko helbide bidaltzailea den guk ikusten duguna. Bestalde mezu askotan bidaltzen dizkigute spam gehiago ez jasotzeko pausuak, baina mezu mota hauei ez da jaramonik egin behar ezta erantzun behar ere, honela helbide elektronikoa erabiltzen dela ikusten baitute eta mezu gehiago bidaltzen baitituzte.
Gure helbide elektronikoa interneteko orrialdeetan ez azaltzean ere saiatu behar gera eta bi interneteko kontu edukitzea proposatzen dugu, bata gure gauza serioetarako eta bestea interneteko orrialde ezberdinetan erabiltzeko, honela nahi ez ditugun mezu asko jasoz gero kontuz aldatu ahalko genuke.
Hala ere zeharo babestuta egon nahi badugu eta mezu desegokirik jaso nahi ez badugu programa anti-spam bat instala dezakegu, honek mezuak sailkatuko dizkigu eta mezu arriskutsuak zuzenean borratuko ditu.
Zergatik ez dira ireki behar ezezagunen mezuak edo fidagarritasun urriko mezuak? Gaur egun birusen gehiengoa mezu elektronikoen bidez zabaltzen da, honegatik fidatzen ez garen mezuak jasotzen baditugu (bidaltzaile ezezaguna, hizkuntza arraroa, gai ez fidagarria…) hoberena ezabatzea izango da. Kontuz ibili behar dugu “.vbs”, “.exe”, “.bat” edo “.scr” motako dokumentuekin, askotan birusak itsura honen pean gordetzen baitira. Honen aurrean mezu bat ireki aurretik ondo begiratu beharko dugu nondik datorren, eta bat baino gehiago heltzen bazaizkigu agian birusen bat izan daiteke, duda hauek erantzuteko http://alerta-antivirus.red.es/portada/ orrira sartu gaitezke, bertan aurkituko baitugu azaldu diren birusen berri.
Zergatik babestu behar dut nire ordenagailua? Gure ordenagailuarekin Interneten sartzean babestuko duen antibirus edo antzekorik (Firewal, espia-aurkako, Antispam) ez badugu, birus ezberdinek gure ordenagailua erasotzeko, nahi ez ditugun mezu elektronikoen sarrerarako edota aplikazio espia ezberdinen erasorako bidea zabalik uzten dugu. Programa edo birus hauek gure ordenagailuko edozein zati kalte dezakete, gure ordenagailua iragarkiz bete dezakete, gure mugimenduak besteei erakusteko aukera dute edota gure nabigatzailea edo sistema eragilea aldatzeko aukera dute, beraz gure lana oztopa dezakete.
Nola babes dezaket nire ordenagailua? Interneteko eraso eta birusengandik babestuta izan dezagun gure ordenagailua beharrezkoa da gure ordenagailua eguneratua izatea (Windows Update), gure Antibirusa eguneratua izatea eta Firewall bat izatea gure ordenagailuan inor sar ez dadin. Honen ondoren seguruago egon nahi badugu espien aurkako aplikazio bat aproposa izan daiteke. Horren beharrezko izan gabe ere ondo etorri daitezken aplikazioen artean AntiSpan bat (iragarkien mezu elektronikoak ezabatzeko) edo PopUp blokeatzekaile bat esan daitezke.
Nola eduki Microsoft Windows eguneratua. Gure ordenagailuan Windows-a instalatzean, internetera sartze hutsarekin gure ordenagailua infektatua izan daiteke. Arazo hau ekiditeko gomendagarria da Windows-ek bere Update sistemarekin eskaintzen dizkigun eguneratze kritikoak instalatzea http://windowsupdate.microsoft.com orrian aurkituko dugun asistenteari jarraituz. Bestalde Windows-ek internetera sartzen garen bakoitzean eguneratzeak bilatu eta instalatu ditzake nahi izanez gero.
Zergatik eduki eguneratua gure antibirusa Antibirusak birus ezberdinak bilatu eta ezabatzeko erabiltzen ditugun tresnak dira, honetaz gain beste motako arriskuak ekiditen laguntzen digu, hala nola troiano edo ar ezberdinen aurka laguntzen digute. Gaur egun ezinbestekoa da antibirus bat edukitzea, eta hau eguneratua izatea, egunero birus berriak agertzen baitira. Antibirus gehienak internet bidez eguneratzen dira. Bestalde birus ezberdinei buruzko informazioa nahi baldin badugu http://alerta-antivirus.red.es/ helbidera sar gaitezke eta bertan informazio oro aurkituko dugu.
Zergatik eduki Firewall bat instalatuta? Firewal-a gure ordenagailuan kanpotik dauden sarrerak kontrolatzen dituen aplikazioa da. Honela kanpotik baimen gabeko pertsonak ez sartzea eta gure pribazitatea edo ordenagailuaren fidagarritasuna galtzeko dokumentuen sarrera irteerak kontrolatzea lortuko dugu. Firewal-a gure antibirusarekin batera erabiliz gero gure ordenagailuko internet bidezko komunikazioak seguruak izango dira. Gaur egungo antibirus batzuk firewal-a dakarte berekin. Windows Xp-k ekartzen duen firewal-ak sarrerako konexioak bakarrik kontrolatzen ditu.
Zergatik eduki spyware edo espien aurkako aplikazio bat? Spyware edo espia bat gure interneteko konexioa erabiliz gure ordenagailuan sartzen den aplikazio informatikoa da. Aplikazio hauek gure ordenagailuko mota guztietako datuak ateratzeko erabiltzen dira, adibidez gure ordenagailuan instalatuta ditugun aplikazioen edo ematen diegun erabileraren berri gure baimenik gabe eta gu konturatu gabe. Aplikazio hauetatik babesteko espien eta spywareen aurkako aplikazioak ditugu, eta firewall eta antibirusen barne etorri ohi dira. Hauek erosteko informatikako dendetara edo internetera jotzen dugu.
Zer da HOAX edo zurrumurru bat? "Hoax" edo zurrumurruak mezu elektroniko bidez zabaltzen diren berri edo informazio faltsuak dira. Mezu hauek birus arriskutsuez hitz egiten digute; beste batzuk gure ordenagailuaren funtzionamendua jaitsi dezaketen fitxategiren bat ezabatzeko eskatzen digute; beste batzutan zortea emateko kateatuak dira, bestetan milionari egin zaitezketen kateak... "Hoax" edo zurrumurru hauek beren burua erabiltzen dute zabaltzeko, mezuan bertan jartzen baitute ahalik eta pertsona gehienei zabaltzeko. Interneten web orri bat baino gehiago dago aurkituriko "Hoax" ezberdinei buruz hitz egiten diguna eta dudak kentzen dizkiguna. Hauetako bati buruzko informazioa nahi izanez gero nahikoa izango litzake bilatzaile batean “Hoax” hitza bilatzearekin.
Zer da leiho blokatzaile edo anti-popup bat? Interneten nabigatzen ari garenean aurkitzen dugun arazoetako bat gure ordenagailuan behin eta berriz irekitzen zaizkigun iragarki leihatilena(popups-ak) da. Leihoak itxiz arazoa konpon dezakegu, baina batzutan asko irekitzen dira bata bestearen atzetik eta gure ordenagailua moteltzeaz gain gure nabigazioa oztopatzen dute. Arazo hauek ekiditeko iragarki leiho hauek blokatzen dituzten programa asko ditugu gure eskura, hauen anti-popup izenez dira ezagunak. Programa hauetako batzuk doakoak dira eta beste batzuk ordainduzkoak, bestalde badira zerbitzu hau dakarten nabigatzaileak ere. Programa ezberdin hauek interneten edo denda espezializatuetan aurkituko ditugu
Nola jakin dezakegu gure ordenagailuak birusik duen? Kasu batzuetan oso argia da birus bat sartu zaigula, askok soinu bat erreproduzitzen baitute edota mezu bat erakusten baitigute gure pantailan. Bestalde badira seinalerik erakusten ez duten birusak ere. Birus bat edukitzearen zeinuetako batzuk ordenagailuaren abiadura motela, fitxategien desagertze edo aldaketak, errore arraroak edota ordenagailua maiz blokatze dira.
Hala ere seguru egoteko gomendagarria da birus gehienak aurkitu, garbitu eta zainduko dituen antibirus on bat izatea.
Zergatik erabili pasahitz seguruak interneten Egunetik egunera ohitura gehiago dugu gure datu pribatuetara edo kontu korronteetara internet bidez sartzea. Hau oso erosoa da eta honen bidez modu erraz eta azkar batean edozein lekutatik egin ditzakegu gure eragiketak. Honegatik beharrezkoa da gure pasahitzak seguruak izatea gure informazioa hirugarren pertsonetatik kanpo mantenduz. Inoiz ez dugu erabili behar gure inguruko hitzik, adibidez familiako izenik, abere izenik, herri izenik, jaiotze edo urteurren datarik, NANik, auto matrikularik, etab. Pasahitz seguru batek 8 karaktere izan behar ditu gutxienez eta letrak, hizkiak eta zeinu arraroak (puntua, koma, parentesia, asteriskoa…) erabiltzea gomendatzen da. Gainera denbora jakin baten ondoren aldatzea gomendatzen da.
Nola infekta daiteke gure ordenagailua birus batekin? Gure ordenagailurako birusen sarrera nagusia internet da, posta elektronikoaren bidez, web orri batzuetan nabigatzean, FTP bidez transferentziak eginez, programak jaitsiaz edo txatean gabiltzala.
Beste sarrera posible bat ordenagailu sare baten bidezkoa da. Sarea hauek dokumentuak elkarbanatzea errazten dute, baina birusen zabaltzea ere errezten dute.
Azkenik infekziorako beste bide bat diskete, CD edo DVDen bidezkoa da hauek infektatuta daudenean.
Zer da “phinsg”-a? “Phishing”-a interneten orduan eta zabalduagoa dagoen iruzur mota da, non, helburua, erabiltzailearen babespeko datuak lortzea den. Hala nola, erabiltzailearen pasahitzak, kreditu txartel, kontu korronte edo ondoren iruzurrerako erabili daitekeen edonolako datu pertsonalen informazioa. Honetarako enpresa baten webgunearen irudi bereko orri bat eratzen dute, erabiltzailea orri ofizialean dagoela pentsaraziz eta honen datuak eskatuz, datuak lortuz.
Nola jarduten du “Phishing”-ak? “Phishing”ak erabiltzen duen teknika nagusia helbide elektronikoarena da. Erabiltzaileak, banku edo beste erakundeenak diruditen mezu faltsuak jasotzen ditu datuak eskatuz edo ofizialen tankerako orrietara bideratuz. Orri hauek faltsuak izaten dira eta banku edo erakundearen orri ofizialaren kopiak izaten dira, non, hauen eginbeharra datu pertsonalak eskuratzea den ondorengo erabilerarako.
Nola babestu “Phishing”etik “Phishing”-aren modu erabiliena helbide elektronikoarena da, eta honegatik inoiz ez ditugu eman behar mezu elektroniko, sms mezu edo telefono deietan gure datuak (pasahitzak, txartel edo kontu korronte zenbakiak…). Argi eduki behar dugu entitate edo erakunde batek ez dizkigula inoiz gure datuak eskatuko.
Webgune bat bisitatzerakoan gomendagarria da helbidea eskuz idaztea, eta inoiz ez erabiltzea beste lekuetan aurkitutako estekak. Banku erakundeek segurtasuneko ziurtagiriak eta zifratu seguruak izan ohi dituzte, eta leku seguruak izateagatik https bidez hasten da beren helbidea eta orriaren behe aldean kandatu itxi baten irudia agertzen da. Kandatu hau zapaldutakoan ziurtagiriaren datuak aterako zaizkigu eta hauek webgunearen berdinak direla begiratu beharko dugu.
Azkenik aipatu behar da Internet Explorer 7ak, Firefox 2.0ak edo Opera 9ak Phishinga antzemateko sistemak dituztela.
Zer da dialer bat edo markagailu telefoniko bat? Dialer bat, gure interneterako sarrera ematen digun, telefono zenbakia aldatzea xede duen aplikazioa da. Aplikazio hauek telefono zenbakia aldatzen dute edo konexio berria sortzen dute, tarifa bereziko edo kanpoko telefonoetara deiak eginez. Guzti hau erabiltzailearen onarpenik gabe egiten da eta telefonoaren fakturan igoerak ekartzen ditu.
Dialerrak modem bidezko konexioetan bakarrik eragiten dute, kable edo ADSL bidez konexioa egiten dutenak libre geratuz.
Ze da anti-dialer bat? Dialerren aurka defendatzen laguntzen diguten aplikazioak dira, nahigabeko aldaketak kontrolatuz edo prezio bereziko deiak ukatuz. Dohako anti-dialerrak daude merkatuan, adibidez CheckDialer edo Digitalsoft AntiDialer.
Dialer batetik babesteko aholkuak Garratzitxua da telefonoaren faktura kontsultatzea. Zenbaki hauetarako konesioa saihesteko, atzerrirako deiak edo tarifa bereziko deiak debekatzeko eska diezaiokegu gure telefono konpainiari. Interneten sartu aurretik, badaezpada begiratu konesioa egiteko erabiliko den zenbakia gure telefono konpainiarena dela. Es isilarazi modema eta entzun deitutako zenbakia zuzena dela, entzuteari uzten badiozu kontuz, dialer batzuk modema isilarazten baitigute. Arazoak ekiditeko, ondo irakurri nabegatzaileak eman ahal dizkigun mezu guztiak. Segurtasun gehiagorako dialerren aurkako aplikazio bat erabili dezakegu.
Zer dira ‘Cookie’ak? ‘Cookie’ bat interneteko zerbitzari batzuek gure nabigatzaileari eskatzen dioten texto fitxategi bat da. Azken fiñean testu soilez osaturiko fitxategi hori gure disko gogorrean idazten da Internet sareko orri batzuetan sartzerakoan, Web orri horietan eman eta jaso dugun hainbat informaziorekin. Zerbitzariak informazio hori berreskura dezake orri horrietara egiten dugun hurrengo bisitaldietan.
‘Cookie’ak erabiltzaileei identifikazioa errazteko sortu ziren, erabiltzaile-izena eta pasahitza gogoratuz, ‘online’ egiten diren erosketetan saski birtualak erabiltzeko, orriak erabiltzailearen moduz pertsonalizatzea ahalbidetzeko, eta abar.
Baina gaur egun, ‘cookie’ak primeran datorzkie iragarleei, izan ere, datu hauetan sartuz, euren orriak bisitatzean egin dugunaren inguruko informazioa eskura baitezakete, gerora informazio hau erabiliz, adibidez, propaganda pertsonalizatua bidaltzeko aukera lortuz.
Zer egin diezagukete Cookiek? Cookie-ak testu sinplezko dokumentuak pasiboak izanik, ezin dute inolako ekintzarik abiatu. Hau da, ezin digute inolako birusik zabaldu, ezin dituzte gure datuak zabaldu eta ezin dituzte gure disko gogorretik datuak hartu.
Hala ere, Cookiekin hartu beharrezko neurriak jakin behar ditugu: Cookie kopuru jakin bat bakarrik izan dezakegu ordenagailua; honetarako azkenak borratuz doaz berriagoak sartzeko; informazioa utzi digun domeinukoa ez den beste batek ezingo du informazioa irakurri, eta zerbitzari edo domeinuko cookie zenbaki mugatu bat dago.
Nola saihestu Cookie-ak Cookie-ak saihesteko, edozein nabigatzailetik zuzenean desaktiba daitezke edo gure ordenagailuan gehituak izatera doazenean jakinaraziak izatea aukera dezakegu. Hau konfiguratzeko modua ondorengoa izango litzateke: gure nabigatzailea Internet Explorer 6 edo Mozilla Firefox baldin bada Tresnak-Internet Aukerak-Pribatutasuna menutik; Netscape erabiltzen badugu, Edizio-Preferentziak-Pribatutasuna Kategoría-Cookie Azpikategoria menutik. Bestalde interesgarria da ere jakitea badaudela interneten leku batzu, nabigatzailearekin komunikazioa behar dutenak,eta kasu hauetan, komenigarri izaten da Cookieak desaktibatuak ez izatea, denda birtualetara egindako bisitetan, adibidez.
Arazoak Internet Wifi konexiorekin Internetera konektatzeko Wifi router bat instalatzen dugunean, hasiera batean gure konexioa, ezezagun edo pirata informatikoen sarrera zaurgarri bilakatzen da; gure konexioa aprobetxatu eta Internetera dohainik konektatzen diren auzokideak ere aurkitu daitezke, gure banda zabala erabiliz eta Interneteko abiadura moteltzea eragiten dutenak. Hala ere, Wifi routerrarekin datozen manualak kontsultatuz eta arau batzuk jarraituz, arazo hauetaz babestu gaitezke.
Nola babestu Interneterako Wifi konexioa Lehenik eta behin defektuz daukan pasahitza aldatu behar dugu. Ondoren, SSID konexio izenaren hedabideak desaktibatuko ditugu, konexioa ikusgarria ez izateko eta ezezagunek konexio hau aurkitu ez dezaten.
MAC helbidearen iragazpena aktibatu behar da, MAC helbide (gure sare txartelaren matrikula eta bakarra) zehatz bat duten dispositiboak bakarrik konektatu daitezen.
Sarbide puntura konektatu daitezkeen ekipo kopuru maximoa mugatu behar da. Eta azkenik, modu seguru eta erosoena konexioa babesteko, WPA enkriptazioa erabiltzea da, gure sistemak lehenengo hau onartuko ez balu, WEP enkriptazioa erabiliko genuke.
Nola aldatu Wifi-ak dakarren defektuzko pasahitza Wifi konexioa babesteko, lehenik eta behin, dakarren defektuzko pasahitza aldatu behar da, normalean pasahitz hau estandarra izaten da lehenengo konfigurazioa errazteko. Hala ere, nahiko erraza izaten da hauek lortzea, web orri edo foro askotan agertzen direlako. Pasahitz seguru bat sortzeko, "Internet: Segurtasuna" atalean, "Zergatik erabili pasahitz seguruak interneten" Ohizko Galderetan begiratu daiteke (FAQ). Hau aldatzeko, routerraren manualaren instrukzioak jarraitu behar dira, gehienetan menu erraz batekin konfiguratzen da, web orri bat irekiz.
Nola konfiguratu gure Wifi konexioa ikusezina izateko Gure Wifi sarea babesteko era bat ikusezina egitea da, "Sare Inalanbrikoak Bilatu" aukerarekin aurkitu ez ditzaten. Era horretan bakarrik SSID edo Wifi konexioaren izena dakitenek konektatu daitezke. Horretarako, Wifi routerrek aukera bat daukate ezkutatzeko. Egilearen arabera, aukera hau ‘Broadcast SSID’ deitzen da, aktibatu edo desaktibatu dezakeguna. Informazio hau routerraren manualean topatu daiteke.
